OPERA NOVA w Bydgoszczy

Spektakle
Stabat Mater. Harnasie
Balet
Stabat Mater. Harnasie
Kompozytor: Karol Szymanowski (1882-1937)
Data premiery: 2016-10-22. - premiera pod honorowym patronatem Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Czas trwania: ok.110 min. w tym jedna przerwa
Choreografia: Robert Bondara
 
Realizatorzy:
inscenizacja i choreografia: Robert Bondara
kierownictwo muzyczne: Maciej Figas
scenografia i kostiumy: Julia Skrzynecka
przygotowanie chóru: Henryk Wierzchoń
reżyseria świateł: Maciej Igielski

:
autor plakatu: Diana Marszałek
Opis:
"Stabat Mater" na sopran, alt, baryton, chór mieszany i orkiestrę op. 53

“Na postanowienie moje napisania utworu religijnego wpłynął cały szereg pobudek, od wewnętrznych osobistych przeżyć począwszy aż do zewnętrznych okoliczności życiowych, które sprawiły, że ostatniej zimy, odłożywszy chwilowo na bok inne, zaczęte już ‘świeckie dzieła’, poświęciłem się wyłącznie Stabat Mater“.- mówił Szymanowski w wywiadzie na łamach „Muzyki” (1926 r.)

Szymanowski użył tekstu współczesnego przekładu polskiego Józefa Jankowskiego, poza Polską utwór bywa też wykonywany z tekstem łacińskim.

Ze względu na wyjątkowy charakter dzieła, prosimy o nagradzanie artystów brawami dopiero po ostatniej, szóstej części utworu.

"Harnasie" balet-pantomima w trzech obrazach na tenor solo, chór mieszany i orkiestrę do scenariusza kompozytora i Jerzego Mieczysława Rytarda, op. 55.

Pierwszy impuls do stworzenia dzieła inspirowanego rodzimym folklorem dał Szymanowskiemu kontakt z muzyką Strawińskiego i Baletami Diagilewa. Pomysł baletu skrystalizował się ostatecznie na góralskim weselu przyjaciół kompozytora, Rytardów. Szymanowski rewelacyjnie zastosował rodzaj stylizacji folkloru. Zawarł w Harnasiach cytaty aż dziewięciu melodii ludowych. Z góralskich są to tak znane, jak Hej, idem w las (w partyturze Marsz zbójnicki), W murowanej piwnicy (Taniec zbójnicki), Ja za wodom, Pocies, chłopcy, pocies bijać, i in., a także pieśń weselna Chmiel (w wersji instrumentalnej). Akcja jest symboliczna, postacie nie mają imion, występują "Dziewczyna", "Pasterz", "Zbójnik". Prapremiera odbyła się w roku 1935 w Pradze, w rok później wystawił "Harnasie" w Grand Opéra w Paryżu słynny tancerz i choreograf Serge Lifar. Był to niezwykły sukces kompozytora w niespełna rok przed śmiercią. Polska premiera sceniczna odbyła się w Teatrze Wielkim w Poznaniu w roku 1938, w tym samym roku "Harnasie" wystawiono w Warszawie.

Od choreografa:

„STABAT MATER”

Inscenizacja „Stabat mater” nie będzie w swoim założeniu dosłownym zobrazowanie męki Chrystusa i cierpień Maryi, a raczej symbolicznym odwołaniem się do tych wydarzeń. Liczę, że przyjęcie takiego właśnie punktu widzenia wzbogaci możliwości interpretacji spektaklu, które pozwolą spojrzeć na „Stabat Mater” nie tylko z perspektywy Maryi opłakującej śmierć Jezusa Chrystusa, ale i Matki, która opłakuje śmierć własnego Syna. Mam nadzieję, że nadanie bardziej ludzkiego wymiaru tej historii poprzez jej uniwersalizm sprawi, że stanie się ona jeszcze bliższa widzom. Spektakl w swojej konstrukcji przyjmuje nieco atmosferę swoistego obrzędu, którego celem jest przywołanie i przeżycie dobrze znanych wydarzeń na nowo.

„HARNASIE”

Od czasu premiery „Harnasiów” otaczająca nas rzeczywistość zmieniła się diametralnie. Trudno byłoby dziś na Podhalu znaleźć typowych zbójów jak z libretta. Folklor stracił też swój autentyzm - już nie jest naturalną częścią życia lokalnych społeczności, a przetworzony, stylizowany dostarcza jedynie rozrywki i nabiera charakteru dekoracyjnego przy okazji różnych okoliczności, jak np. ślubu w górskiej scenerii.

Opracowując „Harnasie” nie zakładałem wiernej rekonstrukcji spektaklu, której miarą doskonałości byłoby jak najwierniejsze i najbliższe oryginałowi odtworzenie dzieła. Drogą wielokrotnie bardziej atrakcyjną i ekscytującą wydało się pozostanie wiernym librettu i partyturze, ale odkrycie i położenie nacisku na te elementy, które nawet dziś pomimo upływu czasu są bliskie i zrozumiałe współczesnemu widzowi, przystają do rzeczywistości, w której żyje tu i teraz. Na dalszy plan został więc odsunięty ludowy koloryt ustępując miejsca na głębsze wniknięcie w osobowości postaci, ich rozterki, motywy, ale również relacje międzyludzkie i zależności społeczne, które niejednokrotnie wpływają na podejmowane decyzje. Mam nadzieję pozwoli to odnieść się silnie do uniwersalnego przesłania spektaklu, które sprawia, że „Harnasie” nie straciły nic ze swojej aktualności.

Robert Bondara

Tancerz, choreograf i pedagog. Artysta Polskiego Baletu Narodowego. Absolwent Państwowej Szkoły Baletowej im. Feliksa Parnella w Łodzi, Uniwersytetu Muzycznego im. Fryderyka Chopina w Warszawie, z którym współpracuje obecnie jako wykładowca oraz studiów podyplomowych – managerów kultury w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie. Początkowo występował w Łódzkim Teatrze Muzycznym, a następnie przeniósł się do Teatru Wielkiego w Poznaniu. W 2005 roku dołączył do Baletu Teatru Wielkiego - Opery Narodowej, obecnie Polskiego Baletu Narodowego, a w 2008 roku rozpoczął współpracę z Warszawskim Teatrem Tańca Aleksandry Dziurosz.

Jest laureatem II nagrody (pierwszej nie przyznano) oraz Nagrody Specjalnej Towarzystwa im. Witolda Lutosławskiego w Ogólnopolskim Konkursie Choreograficznym im. Bronisławy Niżyńskiej w Warszawie (2008), nagrody im. Jana Kiepury w kategorii Choreograf Roku 2011 w Polsce oraz finalistą 27-go i 29-go Międzynarodowego Konkursu dla Choreografów w Hanowerze (2013, 2015). Odznaczony Brązowym Medalem ‘Zasłużony Kulturze – Gloria Artis (2016).

Uczestniczył w Warsztatach Choreograficznych Polskiego Baletu Narodowego przegotowując balety When You End and I Begin... do muzyki Pawła Szymańskiego (praca włączona potem do kameralnego repertuaru zespołu) The Garden's Gates z muzyką Szabolcsa Esztényia,8m68 do muzyki Amona Tobina oraz Współczynnik przenikania, Czkawka do muzyki Michała Jacaszka i Take Me With You do muzyki Radiohead.

W 2011 roku był gościem bydgoskiej Opery Nova, dla której zrealizował autorski spektakl baletowy Zniewolony umysł inspirowany książką Czesława Miłosza z muzyką Philipa Glassa i Wojciecha Kilara. W tym samym roku stworzył dla Polskiego Baletu Narodowego kolejny autorski spektakl Persona, do muzyki Aldony Nawrockiej, Arvo Pärta i Pawła Szymańskiego, a w 2013 odbyła sie prapremiera spektaklu zrealizowanego dla Litewskiego Narodowego Teatru Opery i Baletu w Wilnie pt. Čiurlionis. W 2014 roku przygotował dla baletu Opery Wrocławskiej spektakle Cudowny Mandaryn i Ognisty ptak. W tym samym roku zrealizował dla Polskiego Baletu Narodowego Nevermore…? zaprezentowany wraz z Mszą polową Jiří Kyliána i Zielonym stołem Kurta Joossa w spektaklu pt. 1914. Premiera odbyła się w ramach VI Dni Sztuki Tańca w Teatrze Wielkim – Operze Narodowej w Warszawie. W 2016 zrealizował swoje choreografie m.in. dla zespołów Company E w Waszyngtonie i Kieleckiego Teatru Tańca.

Jego choreografie były prezentowane m.in. na Ogólnopolskim Konkursie Baletowym w Gdańsku, Międzynarodowej Gali Gwiazd Baletu w Szczecinie, Festiwal Didura w Sanoku, 43. Międzynarodowym Festiwalu Tańca w Kuopio, w moskiewskim Teatrze Bolszoj, w Bergen i Stavanger w Norwegii, Dance Salad Festival w Houston, The John F. Kennedy Center for the Performing Arts w Waszyngtonie, na Dancing Poznań – Festiwalu Teatrów Tańca w Poznaniu, Festiwalu Scena Tańca Studio w Warszawie, oraz w programach II - VI Dni Sztuki Tańca w Teatrze Wielkim - Operze Narodowej.

Julia Skrzynecka - scenograf

Ukończyła z wyróżnieniem Katedrę Scenografii na warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych. Jest autorką scenografii i kostiumów do ponad czterdziestu spektakli w teatrach operowych, dramatycznych i muzycznych w Polsce oraz za granicą. W 2011 roku otrzymała nagrodę w plebiscycie publiczności Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie za scenografię do spektaklu Czarnoksiężnik z krainy Oz w reżyserii Jarosława Kiliana, a w 2012 nagrodę im. Teresy Roszkowskiej dla młodego scenografa przyznawaną przez Polski Ośrodek Międzynarodowego Instytutu Teatralnego (ITI-UNESCO) oraz Fundację im. Leona Schillera.

W Operze Nova zrealizowała wraz z Dianą Marszałek scenografię do Halki w reżyserii Natalii Babińskiej. Za scenografię do "Stabat Mater.Harnasie" otrzymała Teatralną Nagrodę im.Kiepury w 2017 r.

. MACIEJ IGIELSKI reżyser świateł

związany z Teatrem Wielkim - Operą Narodową w Warszawie od 1990 roku. Reżyseruje oświetlenie do spektakli operowych, teatralnych, baletowych. Ważniejsze realizacje to: Święta Wiosna w reż. Krzysztofa Zaleskiego, La Boheme Pucciniego w reż. Mariusza Trelińskiego, Harnasie K. Szymanowskiego w chor. Emila Wesołowskiego, W krainie czarodziejskiego fletu w reż. Beaty Redo-Dobber, Mandragora K. Szymanowskiego w reż. Michała Znanieckiego, Kocham O'Keeffe w reż. Krzysztofa Kolbergera, Matematyka Miłości w reż. Alicji Albrecht, Zdarzyło się w Jeruzalem w chor. Elżbiety Szlufik-Pańtak i Grzegorza Pańtaka, W poszukiwaniu kolorów w chor. Jacka Tyskiego, RYTM oraz ŚPIEWAJĄCA POLSKA - Finał programów edukacyjnych 2010 (org. Narodowe Centrum Kultury).Inne: światła do koncertu 10 łatwych utworów na fortepian Zbigniewa Preisnera (1999), światła do koncertu jubileuszowego Gniezno 2000, projekt oświetlenia pawilonu polskiego na EXPO 2000 w Hanowerze, Światowa Gala Tańca w ramach X Festiwalu Tańca Kielce 2010 r. oraz reżyseria świateł do spektakli baletowych w Operze Nova: „ZNIEWOLONY UMYSŁ” i „SEN NOCY LETNIEJ”(2011 r.) , do oper „HALKA” (2013 r.),”RIGOLETTO” (2014) do legendy dramatycznej „POTĘPIENIE FAUSTA”(2015).
Recenzje:
21 listopada 2016
Zespół został tak poprowadzony przez choreografa, aby poprzez lekkość, spokój i harmonię ruchu, tym intensywniej zobrazować ziemską relację pomiędzy rodzicielką a jej dzieckiem. Taneczny chór towarzyszy Matce po stracie syna, jednocząc się z nią w bólu i modlitwie.

(…)Tradycyjna pozostaje zgodność choreografii z partyturą muzyczną oraz forma baletu-pantomimy, w którym treść zilustrowana zostaje za pomocą oryginalnego języka tanecznego oraz wyrazistej gestyki i mimiki. Nie są one jednak w żaden sposób przerysowane. Choreograf stawia tu na indywidualny potencjał artystów i ich twórczą ekspresję. Inscenizacja Bondary jest również nowoczesna ze względu na próbę dopasowania oryginalnego libretta do współczesnych realiów.
2 listopada 2016
Jak jednak zatańczyć misteryjne, refleksyjne "Stabat Mater" Szymanowskiego połączone z "Harnasiami" w jeden baletowy wieczór? A jednak "Stabat Mater" w choreografii Roberta Bondary się udało, choć w przypadku obu utworów Robert Bondara podjął niestandardowe decyzje choreograficzne. (...)

Jubileuszowa premiera jest kolejnym dowodem, że Opera Nova potrafi łączyć nowoczesność z tradycją. I dodaje do tego profesjonalizm, bo w obu utworach Karola Szymanowskiego bardzo dobrze zaprezentowały się orkiestra i chór teatru pod dyrekcją Macieja Figasa.»
2 listopada 2016
I okazało się, że choreograf, znany dotychczas publiczności z genialnej realizacji "Zniewolonego umysłu", po raz drugi dokonał tu rzeczy niezwykłej. Zrealizował spektakl, który z pewnością przejdzie nie tylko do historii tej sceny, lecz także do historii muzyki i baletu w ogóle.(...)Z surowością muzyki konweniuje surowość scenografii Julii Skrzyneckiej – zwoje materiału drapowane na podobieństwo ostrych kamieni, mogących ranić i kaleczyć, na skałach stapiających się szarością z rozpaczliwie ponurym niebem.(...)

Ciekawym walorem inscenizacyjnym tego metafizycznego misterium jest mistrzowskie operowanie światłem Macieja Igielskiego. Choć w podobnej scenerii - na tle gór i nieba - "Harnasiom" towarzyszy zgoła inny klimat. Tu tematem jest całkiem ziemska namiętność zaręczonej już wiejskiej dziewczyny do harnasia i jej ucieczka w góry, już jako panny młodej, z rozbójnikami w dzień ślubu.
Stabat Mater. Harnasie
Galeria:


Do góry


Stopka

Opera Nova jest finansowana ze środków Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego i Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Program "Modernizacja Opery Nova w Bydgoszczy"
Flagi unijne
Zamknij